Lajmet E fundit

A e dinit pse në zonat e veriut, mikut ia kthenin këpucët përmb.ys dhe çfarë mesa.zhi përcillte kjo

Në shoqërinë tra.dicionale shqiptare, veçanërisht ndër banorët e zo.nave malore të veriut, mund të takoje në rrugë edhe njerëz me rroba të caktuara të veshura së pra.pthi, madje në mënyrë të dukshme.
Një “modelim” i tillë i të veshurit në mjediset publike nuk dëshmonte paku.jdesi. Përkundrazi, veshjet jo nga e mbara qëllimisht përcillnin mesa.zhe të ndryshme që kishin të bënin me hi.dhërimin më të thellë dhe me gëzimin më të madh për familjen ose fisin.

Veshja e gu.nës së pra.pthi ndër mirditorët dë.shmonte simbo.likisht se personi mbante zi për vd.ekje mjaft të hi.dhur të një pjestari të familjes ose të një të afërmi në moshë të re, vd.ekje e cila kishte shka.ktuar zbra.zëti të madhe pro.blematike për familjen, fisin dhe më gjerë. Përgjithësisht një me.sazh i tillë përfor.cohej nga fytyra e ngry.sur ose siç cilësohej në disa krahina, “çehrja e vr.arë” e personit më gu.në së pra.pthi.

Në rrugët e krahinave fshatare mund të takoje edhe burra të veshur shumë mirë, me fytyrë të qeshur të cilët kishin veshur diçka së pra.pthi dhe përgjithësisht e eksp.ozonin këtë element të mbra.pshtësisë. Veçanërisht në krahinën e Kelmendit, një rrobë e tillë e veshur së pra.pthi nga një burrë, sim.bolikisht identifikonte se ai në rolin e shkesit po shkonte të kërkonte dorën e një vajze për ta martuar me djalin e ndonjë të afërmi ose miku të tij.

Sipas një besty.tnie mjaft të përhapur ndër shqiptarët, në rrethana të tilla veshja së pra.pthi e ndihmonte shkuesin “t’i shkonte shkuesia mbarë”.

Kjo besty.tni ishte pjesë e një mendësie të përhapur gjerësisht në shoqërinë tra.dicionale shqiptare, sipas së cilës në çaste të rëndësishme të gëzimeve vetjake e familjare, si lindja e fëmijës, fejesa, martesa, etj…duke kthyer diçka vetë së pra.pthi, personi në fjalë ose familjarët e tij i presin ho.vin vru.llit të mbra.pshtësive që mund të kërcënojnë jetën, ha.rmoninë bashkëshortore, familjare etj.

Duke qenë se kry.ente funksione shoqërore shumë të rëndësishme, në shoqërinë shqiptare paramoderne, miku ishte mjaft i nderuar, gati si Perëndi.

Mikpritësit ruanin me kujdes jo vetëm ar.mën e mikut, por edhe këpucët e xhaketën që ai i hi.qte për të qenë më komod. Mirëpo në kra.hinat veriore, veçanërisht në zonën e Dibrës, mund të ndodhte që mikut t’i ktheheshin këpucët përm.bys

Përmby.sja e këpucëve ishte ndoshta e vetmja formë e “dhu.nimit” të mikut që to.lerohej prej tij dhe prej banorëve të fshatit, të krahinës etj. Kthimi i këpucëve përm.bys sim.bolikisht shprehte qo.rtimin e mikpritësve, bazuar në normat ka.nunore, për faktin se miku kishte dhu.nuar rregullin kulturor, sipas të cilit nuk lejohej që nga pjesmarrja në një ce.remoni va.rrimi të tro.kiste si mik në derë të kujdo tjetër.

Në paragrafët 1367-1368 te Ka.nuni i Dibrës thuhet: “Ata që kthehen nga va.rrimi nuk duhet me shkue askund tjetër, veçse në shtëpi të vetë, ku lajnë duert e pastrojnë ftyrën me ujë të ngrohtë. Atij që të vjen në shtëpi dret e nga va.rrimi i dikujt, duhet me ia kthye opingat përm.bys, kur t’i heqë me u ulë në odë”.

Sipas besty.tnive të përhapura gjerësisht në shoqërinë tra.dicionale shqiptare, përmby.sja e këpucëve të mikut ishte ma.së mbro.jtëse, e cila nuk lejonte mënxyrën të shkonte nga va.rrez.at në shtëpinë e mikpritësit.

Në këto rrethana shoqërore no.rmat kulturore kan.unore ia njihnin mikpritësit të drejtën të vetëmbr.ohej nga ga.bime ose veprime të tilla qëll.imliga të mikut.