




Ndërsa në Ukrainë po ndodh një masakër tërësisht e panevojshme, miqtë, familja, kolegët dhe mediat nga e gjithë bota kanë ngritur me të drejtë të njëjtën pyetje: Çfarë po i thotë mendja Putinit? Çfarë e ka nxitur atë të nisë lu.ftën më të madhe në Evropë që nga Lu.fta e Dytë Botërore? Çfarë po e shtyn ta kërcënojë botën me Lu.ftën e Tretë Botërore, duke përfshirë edhe përdorimin e ar.mëve bërthamore?





Përgjigja ime ka qenë: Është e ndërlikuar. Asnjë përgjigje e vetme nuk e shpjegon plotësisht sjelljen tejet agresive të Vladimir Putin. Shumë ekspertë rusë që e njohin mirë Putinin, kanë folur mbi mentalitetin e tij. Por unë gjykoj se janë të paktën 8 faktorë të ndryshëm që po ndikojnë në sjelljen kaotike dhe shumë të rrezikshme të presidentit rus:
1 – Nostalgjia





Putini e ka pranuar shumë herë nostalgjinë e madhe që ai ndjen për të kaluarën perandorake të Rusisë, dhe tiparet nacionaliste që e shoqërojnë atë: ortodoksinë ruse, mbrojtjen e rusisht-folësve, dhe interpretimet konservatore të identitetit kombëtar rus. Artikulimi më i qartë i kësaj nostalgjie, ishte në esenë e tij të botuar verën e vitit të kaluar mbi lidhjet sipas tij, të pavdekshme midis Moskës dhe Kievit.
2 – Korrigjimi i gabimeve të së shkuarës





Putin e ka thënë se shembja e Bashkimit Sovjetik ishte tragjedia më e madhe e shekullit XX-të. Ai i përbuz Gorbachev dhe Yeltsin, dy liderët rusë që lejuan shkëputjen e republikave. Pushtimi i Krimesë në vitin 2014, ishte një nga përpjekjet e tij më të hershme për “të korrigjuar gabimet e së kaluarës”.
3 – E percepton ndryshe realitetin





Putin është i rrethuar nga disa njerëz që mendojnë identikisht si ai, dhe të cilët prej kohësh kanë kontrolluar me xhelozi informacionin që mbërrin tek shefi i tyre. Ata janë ”alergjikë” ndaj pikëpamjeve që nuk i pëlqejnë Putinit.
4 – Përbuzja për udhëheqjen dhe sistemin e Ukrainës
Ukraina ka evoluar në një demokraci disi të rrëmujshme por gjithsesi dinamike, të cilën Putin nuk mund ta kuptojë. Sistemi i saj zgjedhor është i pakontrollueshëm prej tij, dhe qeveria ukrainase po e çon vendin gjithnjë e më larg orbitës ruse.
5 – Një bullist global
Në vitin 2007, Putin mori me vete qenin e tij të madh në një takim që do të zhvillonte me Angela Merkel, pasi e dinte që kjo e fundit i kishte tmerr qentë. Në atë takim kancelarja gjermane ishte vërtet e frikësuar; ai e forcoi reputacionin e tij si një bullist.
Merkel do të deklaronte në atë kohë: “Unë e kuptoj pse ai ka nevojë të sillet kështu, për të provuar se është burrë, Putin ka komplekse nga dobësitë e tij”. Ky tingëllon si përkufizimi klasik i një bullisti. Tani ai po luan rolin e bu.llistit global, duke e frikësuar botën me ushtrinë e tij dhe me kërcënime për lu.ftë bë.rthamore. Është ajo që ai di të bëjë më së miri dhe që i sjell përfitime.
6 – Kërkon patjetër vëmendjen e botë
Kina është ngjitur shumë lart në skenën botërore, duke krijuar pasurinë e saj të madhe, ushtrinë e saj, dhe duke pretenduar se do të dominojë në këtë shekull. Kjo sjellje e ka alarmuar superfuqinë e shekullit XX–të, SHBA-në, e cila e ka kthyer vëmendjen nga Azia.
Përpara krizës aktuale, presidenti Joe Biden dhe administrata e tij mezi e përmendnin fjalën “Rusi” në bisedat e tyre mbi prioritetet e politikës së jashtme. Putinit nuk i pëlqen të zhduket nga skena. Ndaj ai e ka nisur këtë lu.ftë, që e gjithë bota t’i ketë sytë tek ai.
7 – Synon të ruajë ekuilibrat e brendshëm
Putin mbush 70 vjeç këtë vjeshtë. Ai ka arritur në fazën e vonë të autokracisë, kur i duhet vazhdimisht të ruajë balancat, dhe të bëjë kompromise midis atyre që kanë nevojë për të, që të ruajnë pushtetin e tyre, por që tashmë po bëjnë edhe planet për ta pasuar atë në post.
Po ashtu Putin ka një publik që ka gjithnjë e më pak besim tek qeveria e tij. Ai duhet që t’i mbajë nën kontroll këto ekuilibra, dhe pretendimi për një kërcënim të jashtëm ekzistencial, është një mënyrë efikase për ta bërë këtë.
8 – Një zhgënjim i madh me Perëndimin
Kur Putin u informua për herë të parë mbi natyrën e Traktatit të For.cave të Armatosura Konvencionale në Evropë (CFE), thuhet se u zemërua shumë. Vendet e NATO-s u penguan t’i përqendronin fo.rcat në vendet në kufi të Rusisë. Që në vitin 2007 Putin do deklaronte se Rusia nuk do t’i përmbahej më CFE-së. Në krizën aktuale, ai ka thënë shpesh se duhet të ketë të drejtën të lëvizë sa herë të dojë trupat e veta.
Duke pasur parasysh izolimin e tij të madh, përpjekja për ta sprapsur nga gremina ku po tenton të na hedhë të gjithëve, do kërkojë shumë energji. Asnjë homolog i huaj nuk ka gjetur deri tani mjetet për ta bërë këtë, megjithëse shumë janë përpjekur. Presidenti francez Macron po përpiqet akoma.
Ndoshta tani që Kina është interesuar të ndërmjetësojë midis Ukrainës dhe Rusisë, presidenti Xi Xingping mund të jetë edhe heroi i kësaj historie. Kjo do të ishte shumë interesante.